حرمله بن کاهل اسدی
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
حرملة بن کاهل اسدی کوفی از افراد سپاه عمر بن سعد در
واقعه کربلا (۶۱ق) بود که در منابع تاریخی و روایی شیعه به عنوان تیرانداز روز عاشورا و عامل شهادت
عبدالله رضیع (علیاصغر)،
عبدالله بن حسن و از مشارکتکنندگان در شهادت
عباس بن علی علیه السلام معرفی شده است. او پس از
قیام مختار ثقفی در کوفه دستگیر و کشته شد.
[ویرایش]
حرمله به
قبیله بنیاسد منسوب است. درباره زندگی او پیش از واقعه کربلا گزارش روشنی در منابع تاریخی وجود ندارد. در برخی منابع نام او «حرملة بن کاهن» نیز ضبط شده است. درباره چگونگی انتساب او به بنیاسد گفته شده که یا از افراد این قبیله بوده یا به سبب وابستگی و پرورش در میان آنان، به این نام شناخته میشده است؛ چنانکه در سنت عربی گاه افراد به قبیله سرپرست یا مولای خود منسوب میشدند.
[ویرایش]
حرمله از تیراندازان
سپاه عمر بن سعد در روز عاشورا بود. در منابع شیعه چند نقش مهم به او نسبت داده شده است:
[ویرایش]
بر پایه این روایتها، زمانی که
امام حسین علیه السلام کودک شیرخوار خود را برای طلب آب در برابر سپاه کوفه بالا برد، تیری از سوی حرمله به سوی کودک رها شد که او را به شهادت رساند. این واقعه از برجستهترین و تأثیرگذارترین صحنههای گزارششده در مقتلنگاری شیعه است.
[ویرایش]
در برخی منابع، حرمله قاتل عبدالله بن حسن بن علی معرفی شده است؛ نوجوانی که در واپسین لحظات نبرد، برای دفاع از عموی خود امام حسین وارد میدان شد و به شهادت رسید.
[ویرایش]
درباره شهادت عباس بن علی گزارشها متفاوت است. در برخی نقلها آمده است که حرمله در میان گروهی بود که هر یک ضربهای بر عباس وارد کردند. در شماری از منابع نیز او حامل سر عباس به کوفه معرفی شده است.
[ویرایش]
در برخی منابع تاریخی، از جمله نقلهایی که به ابناثیر نسبت داده شده، حرمله قاتل
ابوبکر بن حسن نیز دانسته شده است. همچنین در روایتی از الامالی شیخ طوسی، او حامل سر امام حسین معرفی شده است؛ هرچند در منابع دیگر نام افراد متفاوتی در این باره آمده است.
[ویرایش]
نام حرمله در متون زیارتی شیعه، از جمله
زیارت ناحیه مقدسه، به عنوان تیرانداز و قاتل طفل شیرخوار امام حسین آمده و مورد لعن قرار گرفته است. روایتی از
منهال بن عمرو نقل شده است که وی پس از واقعه کربلا در سفر حج با امام سجاد دیدار کرد. امام از سرنوشت حرمله پرسید و چون از زنده بودن او آگاه شد، دست به دعا برداشت و فرمود: «اللهم أذِقه حرّ الحدید، اللهم أذقه حرّ النار» «خدایا، سوزش آهن را به او بچشان؛ خدایا، سوزش آتش را به او بچشان.» این روایت در منابع متعدد شیعی نقل شده و در شکلگیری تصویر منفی از حرمله در حافظه مذهبی شیعه نقش مهمی داشته است.
[ویرایش]
پس از قیام مختار ثقفی در سال ۶۶ق در کوفه با هدف انتقام از عاملان واقعه کربلا، حرمله از جمله افراد تحت تعقیب قرار گرفت. بنا بر برخی گزارشها، او مدتی گریخت و حتی به منطقه جزیره پناه برد و خانهاش در کوفه ویران شد. سرانجام نیروهای مختار او را دستگیر کردند. بر اساس روایتهای مشهور شیعی، به فرمان مختار دست و پای او را قطع کردند و سپس او را در آتش افکندند. منهال بن عمرو که صحنه را دیده بود، ماجرای دعای امام سجاد را برای مختار بازگو کرد و مختار از اینکه اجرای مجازات را تحقق دعای امام میدانست، اظهار خشنودی و شکرگزاری کرد. در برخی نقلها آمده است که مختار پس از شنیدن این روایت، دو رکعت نماز شکر بهجا آورد.
