سیدة نساء العالمین
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
سیدة نساء العالمین به‌معنای «بانو و سرور زنان جهان» از القاب و فضایل
حضرت فاطمه زهرا است. بنا بر منابع حدیثی شیعه و اهل‌سنت، این لقب را
پیامبر اکرم به ایشان داده است.
[ویرایش]
منابع
شیعه و
اهل‌سنت: هر دو دسته از منابع، انتساب این لقب از سوی پیامبر را نقل کرده‌اند.
ابن‌ابی‌الحدید معتقد است این عبارت به‌صورت تواتر لفظی یا معنوی از پیامبر نقل شده است. در سخنان
امام علی هنگام دفن حضرت فاطمه که در الکافی نقل شده، این تعبیر به‌کار رفته است. این لقب در زیارت امام علی، زیارت حضرت زهرا،
زیارت وارث،
زیارت عاشورا و
زیارت امام رضا ذکر شده است.
[ویرایش]
احادیث نبوی درباره این لقب، از نظر لفظی متفاوت‌اند اما مضمونی واحد دارند:
۱. برترین زنان بهشت: «إنَّ أَفْضَلَ نِساءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ خَديجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ، وَ فاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ، وَ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرانَ، وَ آسِيَةُ بِنْتُ مُزاحِمٍ»؛ برترین زنان بهشت خدیجه، فاطمه، مریم و آسیه‌اند.
۲. در بیماری وفات پیامبر: هنگامی که بی‌تابی فاطمه را دید، فرمود: «یا فاطِمَةُ أَلا تَرْضَيْنَ أَنْ تَکُوني سَيِّدَةَ نِساءِ الْعالَمينَ، وَ سَيِّدَةَ نِساءِ هذِهِ الْأُمَّةِ، وَ سَيِّدَةَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ». در این روایت، افضلیت فاطمه به‌صورت مطلق بیان شده و نام کسی در کنار او نیامده است.
۳. در بیماری فاطمه: پیامبر به جمعی از اصحاب که برای عیادت آمده بودند فرمود: «أَما إِنَّها سَيِّدَةُ النِّساءِ يَوْمَ الْقِيامَةِ»؛ او بانوی تمام زنان در قیامت است. در این ماجرا، چون لباس دخترش کافی نبود، عبای خود را از پشت در به او داد.
۴. روایت عایشه در صحیح بخاری: پیامبر در دیدار آخر، نخست خبر رحلت نزدیک خود و پیوستن فاطمه به او را در گوشش گفت و فاطمه گریست؛ سپس فرمود: «أَما تَرْضَيْنَ أَنْ تَکُوني سَيِّدَةَ نِساءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ» و فاطمه خندان شد.
[ویرایش]
در برخی روایات، در کنار حضرت فاطمه،
مریم دختر عمران،
آسیه همسر فرعون و
خدیجه بنت خویلد نیز سیدة نساء العالمین خوانده شده‌اند. بر پایه روایتی، مریم سرور زنان دوران خود و فاطمه سرور زنان جهان از اولین و آخرین است. بر اساس روایت ابن‌عباس در ذخائر العقبی: «أَرْبَعُ نِسْوَةٍ سَيِّداتُ ساداتِ عالَمِهِنَّ: مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرانَ، وَ آسِيَةُ بِنْتُ مُزاحِمٍ، وَ خَديجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ، وَ فاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ، وَ أَفْضَلُهُنَّ فاطِمَةُ»؛ چهار زن بانوی بانوان جهان خود بودند و از همه آن‌ها برتر فاطمه بود. از این‌رو، معرفی فاطمه در یک روایت به‌عنوان یکی از چهار زن بزرگ جهان، با برتری او بر آن چهار زن منافاتی ندارد. تعبیر «أَفْضَلُهُنَّ» بیانگر مقام علمی، تقوا، ایثار، فداکاری و دیگر ملکات فاضله اوست. قرآن نیز مقامات بزرگی برای مریم و آسیه بیان کرده است، مانند سخن‌گفتن مریم با فرشتگان، حضور غذای بهشتی نزد محراب او و وصف «صدّیقه» برای او؛ و پیامبر نیز مقامات بزرگی برای خدیجه بیان فرموده است. روایات افضلیت فاطمه همه این افتخارات و افزون بر آن را برای او اثبات می‌کند. برای برتری فاطمه بر دیگر زنان، به سخن پیامبر که او را «پاره تن» خود خوانده نیز استناد شده است.
