عملیات وعده صادق ۴
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
وعده صادق ۴ نام مجموعهای از عملیاتهای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران علیه
اسرائیل و پایگاههای نظامی آمریکا در
کشورهای خلیج فارس است که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ش آغاز شد. این عملیات، پاسخ ایران به
حملهٔ مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک ایران و ترور رهبر و فرماندهان ارشد نظامی بود. ایران این اقدام را با استناد به
ماده ۵۱ منشور سازمان ملل «دفاع مشروع» اعلام کرد. تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش نیروهای مسلح ایران حدود ۱۰۰ موج عملیات انجام دادند و علاوه بر اهداف نظامی در سرزمینهای اشغالی، پایگاههای آمریکا در
امارات،
قطر،
کویت،
اردن،
عربستان،
عراق،
بحرین و ناوهای آمریکایی در منطقه را هدف گرفتند. ایران در این دوره
تنگه هرمز را نیز بست.
[ویرایش]
آغاز جنگ که در ایران با عنوان
جنگ رمضان شناخته میشود، با حملهٔ آمریکا و اسرائیل به تهران و مراکز حساس، از جمله بیت رهبری، همراه بود. اهداف اعلامشدهٔ آمریکا و اسرائیل شامل:
نابودی یا تضعیف برنامه هستهای ایران،
از بین بردن توان موشکی و دریایی ایران،
بیثباتسازی سیاسی و تلاش برای تغییر نظام و تجزیهٔ ایران،
کاهش نفوذ منطقهای ایران و قطع حمایت از محور مقاومت بود. در مقابل، ایران هدف خود را بازدارندگی، مجازات مهاجمان، حفظ تمامیت ارضی و تثبیت نقش خود در امنیت منطقه و انرژی اعلام کرد.
[ویرایش]
در اسرائیل: شهرهایی مانند
تلآویو و
حیفا، مراکز فرماندهی نظامی،
فرودگاه بنگوریون و
تاسیسات دیمونا. و در منطقه: پایگاههای آمریکا در امارات، قطر، کویت، اردن، عربستان، عراق و بحرین و ناوگان آمریکا در خلیج فارس. ایران تأکید کرد هدف قرار دادن پایگاههای آمریکا در کشورهای عربی، نتیجهٔ استفاده آمریکا از خاک آنها علیه ایران بوده است.
برآوردها نشان میدهد: ایران در حدود یکماه اول، هزاران موشک و پهپاد به سمت پایگاههای آمریکا و اسرائیل شلیک کرد، رسانههای اسرائیلی از حدود ۶۵۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل خبر دادند، منابع روسی مدعی شدند حدود ۸۰٪ موشکها در موجهای نخست به هدف اصابت کرده است. موشکهایی مانند
خرمشهر ۴،
موشک فتاح،
موشک قدر،
خیبرشکن،
موشک سجیل،
موشک حاج قاسم و پهپادهایی مانند
شاهد ۱۳۶ و
پهپاد آرش بهکار گرفته شدند.
اسرائیل در طول حدود ۴۰ روز جنگ، بیش از ۱۸هزار بمب به اهدافی در ایران شلیک کرد و بخشهایی از زیرساختهای نظامی و اقتصادی ایران را هدف قرار داد. ایران این حملات را با سیاست «مقابلهبهمثل» پاسخ داد.
[ویرایش]
حزبالله لبنان در ۱۱ اسفند وارد جنگ با اسرائیل شد و جبهه شمالی را فعال کرد. گروههای مقاومت عراقی، پایگاههای آمریکا در عراق و برخی کشورهای خلیج فارس را هدف قرار دادند. نیروهای یمنی نیز برای نخستین بار حملاتی علیه اهداف اسرائیلی انجام دادند. این اقدامات، فشار چندجبههای بر اسرائیل و آمریکا ایجاد کرد.
[ویرایش]
ایران در جریان عملیات، تنگه هرمز را بست. با توجه به عبور حدود ۲۰٪ نفت و ۳۰٪ گاز مایع جهان از این تنگه: قیمت نفت از حدود ۷۰ دلار به حدود ۱۲۰ دلار رسید، سوخت، مواد پتروشیمی و کودهای شیمیایی گران شد، زنجیرههای تأمین جهانی و حملونقل دریایی و هوایی دچار اختلال شد، بازارهای مالی در آمریکا، شرق آسیا و خلیج فارس دچار نوسان و افت شدند.
آژانس بینالمللی انرژی این وضعیت را از بزرگترین شوکهای نفتی تاریخ دانست.
[ویرایش]
داخل ایران : در ایران، تجمعات گسترده مردمی در شهرهای مختلف در حمایت از نیروهای مسلح شکل گرفت؛ شعار «
میدان با تو، خیابان با ما» نماد این حمایت بود. این تجمعات حتی پس از آتشبس ادامه یافت و از سوی مقامات، عامل مهمی در تقویت روحیه و انسجام ملی معرفی شد.
منطقه و جهان : در کشورهای مختلف (از جمله عراق، پاکستان، برخی کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی) تظاهراتی در حمایت از ایران و علیه حملات آمریکا و اسرائیل برگزار شد. در مقابل، برخی دولتهای عربی و الازهر مصر، حملات ایران به پایگاههای آمریکا در کشورهای عربی را «نقض حاکمیت» دانستند؛ این موضع با واکنش منفی علمای شیعه و سنی در ایران مواجه شد. همزمان، شیعیان در برخی کشورهای خلیج فارس با بازداشت، سلب تابعیت و اخراج گسترده روبهرو شدند.
[ویرایش]
آمریکا و اسرائیل : برآوردها خسارتهای نظامی آمریکا را بین ۲۹ تا ۵۰ میلیارد دلار و اسرائیل را حدود ۱۱ تا ۱۸ میلیارد دلار ذکر میکنند. گزارشهایی وجود دارد که بین ۱۴ تا ۱۷ پایگاه آمریکا در منطقه بهشدت آسیب دیدهاند (از جمله العدید در قطر، پایگاههای بحرین، امارات، کویت و عراق). حداقل ۲۲۸ سازه و تجهیزات نظامی آمریکا (هواپیماها، سامانههای راداری، پدافندی و…) آسیب دیده یا نابود شده و دهها هواپیما، پهپاد و بالگرد از دست رفتهاند. طبق برخی آمارها، ۲۶ کشته و ۷۷۹۱ زخمی در اسرائیل و ۱۳ کشته و صدها زخمی در نیروهای آمریکایی ثبت شده است؛ منابع دیگری اعداد بالاتری را محتمل میدانند.
ایران : سخنگوی دولت ایران خسارات وارد بر ایران در جنگ رمضان را حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد کرده است؛ این رقم شامل آسیب به زیرساختهای نظامی، اقتصادی و عمرانی و خسارات انسانی است.
[ویرایش]
در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش با میانجیگری پاکستان، آتشبس دو هفتهای برقرار شد. ایران پذیرش پایان جنگ را به طرح دهمادهای خود مشروط کرد که مهمترین محورهای آن: کنترل ایران بر پروتکل عبور و مرور در تنگه هرمز، خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه، پرداخت خسارتها، لغو تحریمها و آزادسازی اموال بلوکهشده ایران، بود. آمریکا پیشتر طرح ۱۵مادهای خود را پیشنهاد کرده بود که ایران رد کرد.
آتشبس چند بار نقض شد اما با فشار میانجیها برای مدتی تمدید گردید.
[ویرایش]
از نگاه منابع ایرانی و بخشی از تحلیلگران خارجی: آمریکا و اسرائیل به اهداف اصلی خود (تغییر نظام، نابودی توان موشکی و دریایی، توقف برنامه هستهای ایران) نرسیدند، بخش عمدهٔ توان موشکی و زیرساختهای زیرزمینی ایران حفظ شد، تصور شکستناپذیری ارتش آمریکا و نفوذناپذیری سامانههای دفاعی اسرائیل (مانند
گنبد آهنین) خدشهدار شد، نقش ایران بهعنوان بازیگر اصلی در امنیت انرژی و معادلات منطقهای تقویت شد. در مقابل، برخی در آمریکا و اسرائیل این آتشبس را به گونهای پیروزی تبلیغ کردهاند؛ اما نظرسنجیها در اسرائیل نشان میدهد بخش قابل توجهی از جامعه آن را امتیازدهی به ایران و نشانه شکست راهبردی میدانند
