|
| ||||||||||||||||||||
عملیات طریقالقدس یکی از عملیاتهای مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که با هدف آزادسازی شهر مرزی بستان و بخشهایی از غرب استان خوزستان، در ۸ آذر ۱۳۶۰ آغاز شد. این عملیات دومین عملیات بزرگ و موفق ایران پس از عملیات ثامنالائمه بهشمار میرود و نقش مهمی در تغییر موازنه نظامی جنگ به نفع ایران ایفا کرد. ۱ - مقدمه[ویرایش]عملیات طریقالقدس با رمز «یا حسین» در منطقه دشت آزادگان، بستان و غرب سوسنگرد اجرا شد. هدف اصلی این عملیات، آزادسازی شهر بستان، قطع خطوط مواصلاتی ارتش عراق در جبهه میانی و رسیدن به مرزهای بینالمللی در منطقه هورالعظیم بود. این عملیات پس از شش روز نبرد، با عقبنشینی نیروهای عراقی و آزادسازی گسترده اراضی اشغالی ایران به پایان رسید. امام خمینی این پیروزی را «فتحالفتوح» نامید. ۲ - پیشزمینه[ویرایش]پس از موفقیت ایران در عملیات ثامنالائمه (مهر ۱۳۶۰) و شکست حصر آبادان، فرماندهان سپاه و ارتش به این جمعبندی رسیدند که امکان اجرای عملیاتهای گسترده و آفندی فراهم شده است. بر این اساس، استراتژی جدیدی با عنوان طرحهای دوازدهگانه «کربلا» تدوین شد که اهداف آن شامل انهدام ماشین جنگی عراق، آزادسازی تدریجی مناطق اشغالی و کاهش خطوط پدافندی ایران بود. عملیات طریقالقدس بهعنوان نخستین گام این استراتژی، برای آزادسازی بستان و غرب سوسنگرد انتخاب شد. ۳ - منطقه عملیاتی[ویرایش]منطقه عملیاتی در دشت آزادگان و در غرب رودخانه کرخه قرار داشت و از شمال به ارتفاعات میشداغ و تپه های اللهاکبر، از غرب به هورالعظیم و از جنوب به رودخانه سابله و رودخانه نیسان محدود میشد. زمین منطقه در شمال عمدتاً رملی و ماسهای و در جنوب مسطح و باتلاقی بود. وجود تنگه استراتژیک چزابه، اهمیت نظامی منطقه را دوچندان میکرد. ۴ - برنامهریزی و آمادگی[ویرایش]طراحی عملیات از مهر ۱۳۶۰ آغاز شد. برای غافلگیری دشمن و عبور از زمینهای رملی شمال منطقه، به پیشنهاد سپاه پاسداران، جادهای به طول حدود ۱۸ کیلومتر در دل رملها احداث شد که نقش مهمی در موفقیت عملیات داشت. فرماندهی کل عملیات برعهده غلامعلی رشید بود و هماهنگی مشترک میان سپاه و ارتش در قرارگاههای عملیاتی برقرار شد. بر اساس طرح مانور، عملیات شامل یک تلاش اصلی در شمال کرخه (چزابه) و یک تلاش پشتیبانی در جنوب کرخه بود. ۵ - نیروهای درگیر[ویرایش]۵.۱ - ایرانسپاه پاسداران انقلاب اسلامی (چندین تیپ پیاده از جمله تیپهای امام حسین، امام سجاد، عاشورا و کربلا) ارتش جمهوری اسلامی ایران (لشکر ۱۶ زرهی و لشکر ۹۲ زرهی) پشتیبانی: نیروی هوایی، هوانیروز، توپخانه، پدافند هوایی و جهاد سازندگی ۵.۲ - عراقیگانهایی از سپاه سوم ارتش عراق تیپهای پیاده، زرهی و مکانیزه چندین گردان توپخانه و واحدهای احتیاط زرهی ۶ - شرح عملیات[ویرایش]عملیات در ساعت ۰۰:۳۰ بامداد ۸ آذر ۱۳۶۰ آغاز شد. در محور شمالی (چزابه)، نیروهای سپاه با عبور از میادین مین و شکستن خطوط پدافندی عراق، موفق به نفوذ عمیق و تصرف مواضع دشمن شدند. با پیشروی سریع، تنگه چزابه به تصرف نیروهای ایرانی درآمد و مسیر عقبنشینی و پشتیبانی دشمن قطع شد. در محور جنوبی (دهلاویه و سویدانی)، بهدلیل مقاومت شدید عراق، اهداف بهطور کامل محقق نشد و نیروهای ایرانی پس از درگیریهای سنگین، عقبنشینی کردند. در روز دوم عملیات، با تغییر محور پیشروی و ورود نیروها به منطقه ابوچلاچ، شهر بستان پس از بیش از ۴۰۰ روز اشغال آزاد شد. در روزهای بعد، تلاشهای عراق برای بازپسگیری مناطق ازدسترفته ناکام ماند و سرانجام در ۱۳ آذر ۱۳۶۰ نیروهای عراقی به جنوب رودخانه نیسان عقب نشستند. ۷ - تلفات و خسارات[ویرایش]۵.۲ - عراقحدود ۲۵۰۰ کشته؛ بیش از ۵۰۰ اسیر ؛ انهدام یا به غنیمت گرفته شدن صدها دستگاه تانک، نفربر و خودرو ؛ انهدام چندین فروند هواپیما و بالگرد ۵.۱ - ایران۷۹۹ شهید ؛ ۶۷۴ نفر از سپاه و بسیج ؛ ۱۲۵ نفر از ارتش (آمارها بر اساس منابع رسمی ایرانی است.) ۸ - نتایج و پیامدها[ویرایش]آزادسازی حدود ۶۵۰ کیلومتر مربع از اراضی اشغالی ایران آزادسازی شهر بستان، دهها روستا و چند پاسگاه مرزی قطع ارتباط نیروهای عراق در شمال و جنوب خوزستان تجزیه قوای سپاه سوم ارتش عراق افزایش روحیه نیروهای ایرانی و تغییر موازنه جنگ افزایش فشار سیاسی بر عراق و طرح پیشنهادهای غیررسمی صلح ۹ - نامگذاری عملیات[ویرایش]نام «طریقالقدس» در آغاز اجرای عملیات انتخاب شد. به گفته برخی فرماندهان، این نامگذاری با هدف تأکید نمادین بر این دیدگاه بود که آزادی سرزمینهای اشغالی، نیازمند مقاومت و اقدام عملی است، نه صرفاً مذاکرات سیاسی. ۱۰ - یادمانها[ویرایش]یادمان عملیات طریقالقدس در تنگه چزابه قرار دارد و یکی از مقاصد اصلی بازدید کاروانهای راهیان نور است. ردههای این صفحه : عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
