|
| ||||||||||||||||||||
عملیات بازیدراز که با نام عملیات شهیدان رجایی و باهنر نیز شناخته میشود، یکی از عملیاتهای نظامی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ عراق با ایران بود که در ۱۱ تا ۱۶ شهریور ۱۳۶۰ در منطقه ارتفاعات بازیدراز و غرب سرپل ذهاب اجرا شد. این عملیات با فرماندهی مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و با هدف تصرف ارتفاعات مهم منطقه و بهبود وضعیت پدافندی جبهه غرب انجام گرفت. ۱ - پیشینه[ویرایش]پس از اجرای موفق عملیات مشترک ارتش و سپاه در ارتفاعات بازیدراز در اردیبهشت ۱۳۶۰، جبهه سرپل ذهاب بهطور نسبی به وضعیت رکود رسید. برای تکمیل تصرف ارتفاعات مهم منطقه در محورهای گیلانغرب، زلهزرد و سرپل ذهاب، طرحی با عنوان «تبوک ۶» تدوین شد که قرار بود در ۱۵ مرداد ۱۳۶۰ اجرا شود. با این حال، بهدلیل مشکلات اطلاعاتی، کمبود نیرو، کمبود مهمات توپخانه و اولویت یافتن جبهههای جنوب، اجرای این طرح چندین بار به تعویق افتاد و در نهایت دامنه آن به ارتفاعات سرپل ذهاب محدود شد. پس از انفجار دفتر نخستوزیری در ۸ شهریور ۱۳۶۰ و شهادت محمدعلی رجایی رئیسجمهور و محمدجواد باهنر نخستوزیر وقت، فضای روانی خاصی در کشور و جبههها ایجاد شد. فرماندهان ارتش و سپاه با هدف تقویت روحیه رزمندگان و پاسخ به برداشت دشمن از تضعیف ایران، تصمیم به اجرای سریع عملیات گرفتند و نام آن را به یاد این دو شهید، عملیات شهیدان رجایی و باهنر گذاشتند. ۲ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف اصلی عملیات عبارت بود از: تصرف و تکمیل آزادسازی ارتفاعات بازیدراز تصرف بلندیهای ۱۰۰۰، ۱۱۰۰، ۱۱۰۶ و ۱۱۵۰ آزادسازی ارتفاعات کورهموش، بُنِهدستک، قراویز و جگرلو محمدعلی بهبود وضعیت پدافندی نیروهای ایرانی در غرب سرپل ذهاب وارد آوردن خسارت به یگانهای زرهی و توپخانهای ارتش عراق خنثیسازی بخشی از توان تهاجمی عراق در جبهه غرب ۳ - منطقه عملیاتی[ویرایش]منطقه عملیات در غرب استان کرمانشاه و در محدوده سرپل ذهاب، گیلانغرب و ارتفاعات بازیدراز قرار داشت. این منطقه به دلیل تسلط ارتفاعات بر دشت ذهاب و معابر ارتباطی، از اهمیت نظامی بالایی برخوردار بود. ۴ - نیروهای عملکننده[ویرایش]۴.۱ - نیروهای ایرانتیپ ۳ زرهی لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه یگانهایی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیروهای بسیج عشایری (از جمله بسیج کلهر) گروهان احمد بن موسی علیه السلام از شیراز پشتیبانی آتش توسط ۴ گردان توپخانه ۴.۲ - نیروهای عراقیگانهایی از لشکرهای ۶، ۷ و ۸ زرهی ارتش عراق تحت فرماندهی سپاه سوم نیروی زمینی ارتش عراق ۵ - فرماندهی[ویرایش]در آستانه عملیات: سرهنگ بدری به فرماندهی لشکر ۸۱ زرهی منصوب شد. سرهنگ زنوزی سرپرستی تیپ ۳ زرهی را بر عهده گرفت. فرماندهی عملیات بهصورت مشترک بین ارتش و سپاه انجام شد. ۶ - شرح عملیات[ویرایش]عملیات در ساعت ۴ بامداد ۱۱ شهریور ۱۳۶۰ در سه محور شمالغرب، غرب و جنوبغرب گیلانغرب آغاز شد. در روز نخست، نیروهای ایرانی در محور جنوبی موفق به تصرف ارتفاع ۱۱۵۰ شدند. تا ۱۴ شهریور ۱۳۶۰، قلههای ۱۱۵۰ و ۱۱۰۰ و بخشی از ارتفاع ۱۰۱۶ به تصرف نیروهای ایران درآمد. در محور میانی (محدوده شیرینآب و داربلوط) نیز اصلاح خطوط پدافندی و پیشروی انجام شد. ارتش عراق طی این مدت حدود ۱۷ ضدحمله با استفاده از تانک، توپخانه سنگین و پشتیبانی هوایی انجام داد که همگی دفع شدند. در جریان عملیات، بخشی از توان زرهی و موشکی عراق منهدم شد و دشمن برای بازپسگیری ارتفاعات مجبور به انتقال تیپ ۳۲ نیروی مخصوص از بغداد به منطقه شد. ۷ - نتایج و پیامدها[ویرایش]آزادسازی موقت بخشهایی از ارتفاعات بازیدراز؛ وارد آمدن خسارات قابل توجه به یگانهای زرهی و توپخانهای عراق؛ انهدام پایگاه موشکی، مواضع توپخانه و چندین تانک دشمن؛ خنثی شدن برنامههای تهاجمی عراق در برخی محورها؛ کمک غیرمستقیم به تسهیل شرایط اجرای عملیات ثامنالائمه در جبهه جنوب. با این حال، بهدلیل اولویت یافتن جبهه آبادان و نبود امکان اعزام یگانهای تازهنفس، نیروهای ایرانی در ۱۷ شهریور ۱۳۶۰ ناچار به عقبنشینی از برخی ارتفاعات از جمله قله ۱۱۵۰ شدند. ۸ - تلفات و خسارات[ویرایش]ایران : حدود ۲۰۰ شهید ؛ ۴۱۴ مجروح عراق : حدود ۱۰۰۰ تا ۲۱۳۰ کشته و زخمی ؛ ۱۳۰ اسیر ؛ انهدام ۱۳ تا ۱۵ تانک ؛ انهدام یک هلیکوپتر، یک موشکانداز کاتیوشا و چند موضع توپخانه ۹ - شهدا[ویرایش]در جریان این عملیات، تعدادی از فرماندهان و رزمندگان ایرانی از جمله: حاج محمود قره گوزلو (غفاری) – دیدهبان ؛ مجید سیلاوی (عبدالرضا)؛ سید احمد انوشه ؛ مهرداد آلبوغبیش به شهادت رسیدند. ۱۰ - ارزیابی تاریخی[ویرایش]عملیات بازیدراز (شهیدان رجایی و باهنر) اگرچه از نظر تثبیت نهایی اهداف با محدودیتهایی روبهرو شد، اما از نظر روحیهبخشی به رزمندگان، واکنش سریع به شرایط سیاسی کشور و وارد آوردن فشار نظامی به عراق، اهمیت قابل توجهی داشت. این عملیات بخشی از تلاشهای ایران در سال دوم جنگ ایران و عراق برای حفظ ابتکار عمل در جبههها محسوب میشود. ردههای این صفحه : شهدای عملیات رجایی و باهنر (مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
