|
| ||||||||||||||||||||
عملیات کربلای ۱۰ یکی از عملیاتهای گسترده نیروهای مسلح ایران در جنگ عراق با ایران بود که در ۲۵ فروردین ۱۳۶۶ با رمز «یا صاحبالزمان،ادرکنی» در منطقه شمال ماووت عراق و محور بانه ـ سردشت آغاز شد. این عملیات با مشارکت یگانهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، قرارگاه رمضان و نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق انجام گرفت و هدف آن گشودن جبههای جدید در شمال عراق، تهدید شهر سلیمانیه، تجزیه قوای ارتش عراق و توسعه مناطق تحت نفوذ نیروهای ایرانی و کردهای معارض عراق بود. عملیات کربلای ۱۰ از مهمترین عملیاتهای ایران در جبهه شمالغرب بهشمار میرود و در چارچوب راهبرد انتقال بخشی از فشار جنگ از جنوب به شمال عراق طراحی شد. در جریان این عملیات، بخشهایی از خاک عراق، دهها روستا و ارتفاعات مهم منطقه آزاد شد، هرچند همه اهداف عملیات تحقق نیافت. ۱ - پیشینه[ویرایش]پس از عملیات بدر و دشواری دستیابی به پیروزی تعیینکننده در جبهه جنوب، فرماندهان سپاه پاسداران به دنبال ایجاد جبههای فعال در شمال عراق بودند. با تشکیل قرارگاه رمضان و همکاری با گروههای کرد معارض عراقی، زمینه انجام عملیاتهای مشترک در مناطق کوهستانی شمال عراق فراهم شد. پس از عملیاتهای کربلای ۴ و کربلای ۵ در جنوب، ایران تصمیم گرفت همزمان جبهه شمالغرب را نیز فعال کند تا ارتش عراق ناچار به تقسیم نیروهای خود در چند محور شود. منطقه ماووت بهدلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی به سلیمانیه، اهمیت راهبردی ویژهای داشت. ۲ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف اصلی عملیات عبارت بودند از: گشودن جبهه جدید در شمال عراق ؛ تهدید شهر سلیمانیه ؛ تجزیه و پراکندگی قوای ارتش عراق ؛ اتصال مناطق عملیاتی نیروهای منظم و نامنظم ؛ حمایت از نیروهای کرد معارض عراق ؛ کنترل بخشی از جاده ماووت سلیمانیه ۳ - منطقه عملیاتی[ویرایش]منطقه عملیات در شمال ماووت و در محور بانه ـ سردشت قرار داشت. این منطقه دارای ارتفاعات صعبالعبور، درههای عمیق و پوشش جنگلی گسترده بود. ارتفاعاتی مانند: گوجار ؛ گلان ؛ قمیش ؛ ژاژیله ؛ قشن ؛ سرلگو ؛ بردههوش ؛ اسبیدار از مهمترین مواضع نظامی منطقه محسوب میشدند. نبود جاده و دشواری پشتیبانی لجستیکی از مهمترین مشکلات نیروهای ایرانی در طول عملیات بود. ۴ - طرح عملیات[ویرایش]عملیات بر پایه اجرای همزمان نبرد منظم و نامنظم طراحی شد. در این طرح: قرارگاه نجف و یگانهای سپاه از مرزهای ایران به سمت ماووت پیشروی میکردند، و نیروهای قرارگاه رمضان و اتحادیه میهنی کردستان عراق از عمق خاک عراق وارد عمل میشدند. هدف، الحاق دو محور و تصرف مناطق کلیدی بود. سازمان رزم ایران شامل : ۶ لشکر ؛ ۸ تیپ ؛ ۵۰ گردان پیاده ؛ ۶ گردان توپخانه ؛ حدود ۴۰۰۰ نیروی اتحادیه میهنی کردستان عراق بود. در مقابل، ارتش عراق با حدود ۴۰ گردان از لشکرهای پیاده و مکانیزه در منطقه حضور داشت. ۵ - آغاز عملیات[ویرایش]عملیات در بامداد ۲۵ فروردین ۱۳۶۶ آغاز شد. حمله در محورهای مختلف در ساعات متفاوتی انجام گرفت. در ساعات اولیه: ارتفاعات گوجار و الاغلو تصرف شد، خطوط مقدم عراق شکسته شد، و نیروهای ایرانی به مواضع دشمن نفوذ کردند. با این حال، ارتش عراق با اجرای پاتکهای سنگین و استفاده از توپخانه و زرهی، مقاومت شدیدی از خود نشان داد. ۵.۱ - روند عملیاتدر روزهای بعد، نبردهای سنگینی در محورهای: گلان ؛ ژاژیله ؛ چنکاوی ؛ بسن درگرفت. برخی ارتفاعات چندین بار میان دو طرف دستبهدست شد. مهمترین مشکل نیروهای ایرانی، نبود جاده مناسب برای انتقال نیرو و تجهیزات بود. شرایط نامساعد جوی، بارندگی و تخریب مسیرها نیز پشتیبانی عملیات را دشوارتر کرد. در مرحله دوم عملیات، نیروهای ایرانی موفق شدند برخی ارتفاعات مهم را تثبیت کنند، اما بهدلیل کمبود نیرو و دشواری پشتیبانی، الحاق کامل میان نیروهای منظم و نامنظم تحقق نیافت. ۶ - نتایج[ویرایش]از مهمترین نتایج عملیات کربلای ۱۰ میتوان به موارد زیر اشاره کرد: آزادسازی حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتر مربع از خاک عراق آزادسازی حدود ۵۰ روستا تصرف ارتفاعات مهم منطقه کنترل بخشی از جاده ماووت ـ سلیمانیه وارد آمدن خسارات سنگین به ارتش عراق بر اساس گزارشهای ایرانی: بین ۲۵۰۰ تا ۴۲۳۵ نفر از نیروهای عراقی کشته یا زخمی شدند، بین ۲۱۰ تا ۸۵۰ نفر به اسارت درآمدند، و بخشی از تجهیزات زرهی و توپخانهای عراق منهدم شد. ۷ - بازتابها[ویرایش]عملیات کربلای ۱۰ بازتاب گستردهای در رسانههای خارجی داشت. برخی رسانههای بینالمللی این عملیات را نشانه تلاش ایران برای گسترش جنگ به شمال عراق و حفظ ابتکار عمل دانستند. هفتهنامه جینز دیفنس گزارش داد که ایران در شمال عراق به موفقیت نسبی دست یافته است. همچنین رسانههای خارجی این عملیات را تلاشی برای کاهش فشار عراق در جبهه جنوب ارزیابی کردند. اکبر هاشمی رفسنجانی درباره اهمیت منطقه عملیاتی گفت: «همانگونه که فاو در جنوب دروازه ورود به مناطق دیگر بود، این منطقه نیز میتواند چنین نقشی را در شمال جبهه ایفا کند.» ۸ - شهدای شاخص[ویرایش]از شهدای شاخص عملیات کربلای ۱۰ میتوان به افراد زیر اشاره کرد: حسین بصیر ؛ عبدالعلی عامری ؛ موسیالرضا خراسانی ؛ سیدعلیاکبر شجاعیان ؛ محمدرضا رفیعیان اصفهانی ۹ - اهمیت عملیات[ویرایش]عملیات کربلای ۱۰ از مهمترین عملیاتهای ایران در جبهه شمالغرب بود و نشان داد ایران توانایی اجرای عملیات گسترده در مناطق کوهستانی عراق را دارد. این عملیات بخشی از راهبرد ایران برای فعالسازی جبهه شمالی و وادار کردن عراق به پراکندگی نیروهای خود بود. تجربههای بهدستآمده از این عملیات بعدها در عملیاتهای دیگر ایران در شمال عراق مورد استفاده قرار گرفت. ردههای این صفحه : شهدای عملیات کربلای ده (استان مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
