ماه رجب
ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف
رَجَب یا رَجَبُ المُرَجَّب هفتمین ماه از ماههای سال
هجری قمری و نخستین ماه از
ماههای حرام در تقویم اسلامی است. این ماه پس از
جمادیالثانی و پیش از شعبان قرار دارد. در منابع اسلامی برای این ماه فضیلتهای فراوانی ذکر شده و در متون فقهی و روایی از آن در بابهای طهارت، نماز، روزه و حج سخن گفته شده است. در روایات اسلامی، رجب از ماههای بسیار پرفضیلت معرفی شده و گاه از آن با عنوان «ماه خدا» یاد شده است. این ماه در کنار ماههای
شعبان و
رمضان به عنوان دورهای برای آمادگی معنوی و عبادت بیشتر شناخته میشود.
[ویرایش]
واژه رجب در زبان عربی به معنای بزرگ داشتن و تعظیم کردن است. این نام نشاندهنده احترام و جایگاه ویژه این ماه در میان اعراب پیش از اسلام است. اعراب در
دوران جاهلیت نیز این ماه را گرامی میداشتند و در آن جنگ و خونریزی را ترک میکردند. پس از ظهور اسلام، این حرمت تأیید شد و جایگاه دینی آن تقویت گردید. ماه رجب با القاب و نامهای دیگری نیز شناخته میشود، از جمله:
رجبُ الفَرد: به دلیل جدا بودن از سه ماه حرامِ پیدرپی (
ذیالقعده،
ذیالحجه و
محرم)
رجبُ المُضَر: به سبب احترام ویژه
قبیله مُضَر به این ماه
رجبُ المُرَجَّب و رجبُ الحرام
رجبُ الأصبّ (به سبب نزول رحمت الهی)
رجبُ الأصمّ (به دلیل سکوت جنگها و نبود صدای نبرد)
[ویرایش]
در منابع حدیثی اسلامی، رجب ماهی پربرکت و سرشار از رحمت الهی معرفی شده است. در روایات آمده است: «رجب ماه خداست، شعبان ماه من است و رمضان ماه امت من است.» در احادیث اسلامی برای عبادت در این ماه فضیلتهای فراوانی بیان شده است، از جمله: آمرزش گناهان، دوری از آتش جهنم، برآورده شدن حاجات، افزایش پاداش اعمال و در برخی روایات از
امام موسی کاظم نقل شده است که حسنات در ماه رجب دو برابر میشود و روزه گرفتن در این ماه سبب دوری انسان از عذاب الهی خواهد شد. در سنت عرفانی و اخلاقی نیز ماه رجب به عنوان آغاز دورهای برای
تهذیب نفس و آمادگی معنوی برای ماه رمضان شناخته میشود. در فقه اسلامی، احرام بستن پیش از
میقات به طور معمول صحیح نیست؛ اما در دو مورد استثنا وجود دارد: کسی که نذر کرده پیش از میقات مُحرم شود. کسی که قصد عمره در ماه رجب دارد و بیم آن دارد که اگر احرام را تا میقات به تأخیر اندازد، ماه رجب پایان یابد. در این حالت میتواند برای درک فضیلت عمره رجب، پیش از میقات مُحرم شود.
[ویرایش]
ماه رجب دارای رویدادهای تاریخی و مذهبی مهمی در تاریخ اسلام است، از جمله:
۱ رجب سال ۵۷ هجری: ولادت
امام محمد باقر۳ رجب سال ۲۵۴ هجری: شهادت
امام هادی۱۰ رجب سال ۱۹۵ هجری: ولادت امام جواد
۱۳ رجب (۳۰
عامالفیل): ولادت
امام علی۱۳ تا ۱۵ رجب:
ایام البیض و زمان برگزاری اعتکاف
۱۵ رجب سال ۶۲ هجری: وفات
حضرت زینب۲۵ رجب سال ۱۸۳ هجری: شهادت
امام موسی کاظم۲۷ رجب:
عید مبعث، سالروز بعثت پیامبر اسلام
همچنین نخستین شب جمعه ماه رجب با عنوان
لیلةالرغائب شناخته میشود که در فرهنگ اسلامی از شبهای پر فضیلت به شمار میرود.
