|
| ||||||||||||||||||||
عملیات قادر یکی از عملیاتهای نظامی ایران در خلال جنگ عراق با ایران بود که در ۲۳ تیر ۱۳۶۴ با رمز «یا صاحبالزمان» در منطقهٔ سیدکان در شمال عراق و نواحی مرزی اشنویه در ایران آغاز شد. این عملیات نخستین عملیات مستقل ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از عملیات بدر بهشمار میرفت و با هدف تضعیف توان رزمی عراق، تصرف ارتفاعات راهبردی و گشودن جبههای فعال در شمالغرب کشور اجرا شد. فرماندهی عملیات بر عهدهٔ سپهبد علی صیاد شیرازی بود. ۱ - پیشزمینه[ویرایش]پس از پایان عملیات بدر و در شرایطی که جبههها دچار نوعی رکود شده بودند، فرماندهان ایرانی درصدد طراحی عملیاتی جدید برای حفظ ابتکار عمل و فشار بر نیروهای عراقی برآمدند. در این دوره، با تغییر در شیوهٔ همکاری میان ارتش و سپاه پاسداران، منطقهٔ عملیاتی از قرارگاه حمزه سیدالشهدا به ارتش واگذار شد. منطقهٔ انتخابشده برای عملیات، ناحیهٔ کوهستانی و صعبالعبور سیدکان در شمال عراق بود که بهدلیل ارتفاعات مهم، بر راههای مواصلاتی و مواضع نظامی عراق اشراف داشت. پیش از آغاز عملیات نیز هماهنگیهایی با نیروهای محلی کرد و بهویژه مسعود بارزانی انجام شد. ۲ - اهداف عملیات[ویرایش]اهداف اصلی عملیات قادر عبارت بودند از: تضعیف روحیه و توان رزمی ارتش عراق حفظ ابتکار عمل در جبههٔ شمالغرب تصرف ارتفاعات راهبردی مانند حسنبیک، قلندر و سرپیران نزدیک شدن به راههای مواصلاتی دشمن قطع یا محدود کردن مسیرهای ارتباطی نیروهای ضدانقلاب داخلی در منطقه آزادسازی بخشی از خاک عراق، از جمله شهر سیدکان در استان اربیل ۳ - مراحل اجرا[ویرایش]عملیات قادر در چند مرحله اجرا شد: ۴ - مرحلهٔ نخست: قادر ۱[ویرایش]این مرحله از ۲۳ تیر تا ۸ مرداد ۱۳۶۴ ادامه داشت. در این مرحله نیروهای ایرانی موفق شدند برخی مواضع از جمله ارتفاع سرپله و بخشی از گوشبند را تصرف کنند، اما بهدلیل فشار پاتکهای دشمن، بخشی از مناطق تصرفشده تخلیه شد. ۵ - مرحلهٔ دوم: قادر ۲[ویرایش]در ۶ مرداد ۱۳۶۴ مرحلهٔ دوم عملیات آغاز شد. در این مرحله ارتفاعات سرخیات و سرسگر به تصرف نیروهای ایرانی درآمد، اما این پیشروی نیز در برابر ضدحملات سنگین عراق پایدار نماند. ۶ - مرحلهٔ سوم: قادر ۳[ویرایش]مرحلهٔ سوم در ۱۷ شهریور ۱۳۶۴ با مشارکت یگانهایی از ارتش و سپاه، از جمله لشکر ۸ نجف اشرف و تیپ ۲۳ نیروهای ویژه هوابرد (نوهد) آغاز شد. در این مرحله حدود ۴۵ کیلومتر مربع از خاک عراق تصرف شد، اما در روز بعد با پاتک گستردهٔ ارتش عراق، بخشهایی از مناطق بهدستآمده از دست رفت. مرحلهٔ پدافندی این عملیات تا ۲۲ آبان ۱۳۶۴ ادامه یافت. ۷ - نقش یگانهای مهندسی[ویرایش]در اجرای عملیات، بهویژه در منطقهٔ کوهستانی و صعبالعبور، جهاد سازندگی نقش مهمی در احداث جاده و پشتیبانی مهندسی بر عهده داشت. این نهاد با اعزام شش گردان از استانهای مختلف، در آمادهسازی مسیرهای تدارکاتی و تسهیل جابهجایی نیروها مشارکت کرد. ۸ - نتایج[ویرایش]عملیات قادر بهطور کامل به اهداف اصلی خود، از جمله تثبیت مواضع تصرفشده و تصرف شهر سیدکان، نرسید. با این حال، این عملیات موجب وارد آمدن خسارت به نیروها و تجهیزات عراق شد و از نظر نظامی و روانی، به خروج جبهه از حالت رکود کمک کرد. از جمله نتایج میدانی عملیات، تصرف موقت یا کنترل آتش بر برخی ارتفاعات و مناطق مهم مانند باشکین، سرسپندار، بربزینروست، حصاردوست، کلازرده و بربرزیندوست بود. همچنین شهرهای سیدکان و دیانا زیر دید و تیر نیروهای ایرانی قرار گرفتند. ۹ - تلفات[ویرایش]دربارهٔ تلفات این عملیات، در منابع مختلف آمارهای متفاوتی ذکر شده است. بر اساس برخی گزارشها: ۹.۱ - تلفات عراقحدود ۱۰۲۰ تا ۱۲۵۰ کشته و زخمی و ۲۰ تا ۳۰ اسیر در برخی منابع دیگر: ۲۰۰۰ کشته و ۳۰۰۰ زخمی انهدام یا آسیب به تجهیزات عراق شامل: ۳ تا ۶ فروند هواپیما ۳ تا ۴ فروند بالگرد ۴ دستگاه تانک ۲۵ عراده توپ دهها دستگاه خودرو ۹.۲ - تلفات ایراندر این عملیات سنگین بود و بر اساس آمارهای گزارششده، شامل: ۱۷۸ شهید ؛ ۴۲۸ مجروح ؛ ۶۱۹ مفقودالاثر از جمله فرماندهان شهید این عملیات میتوان به: سرهنگ حسن آبشناسان، فرمانده تیپ ۲۳ نوهد و سردار محمود کاوه، فرمانده لشکر ویژه شهدا اشاره کرد. ۱۰ - یگانهای شرکتکننده[ویرایش]در این عملیات، یگانهایی از ارتش و سپاه حضور داشتند. از جمله یگانهای شناختهشده میتوان به موارد زیر اشاره کرد: لشکر ۸ نجف اشرف ؛ تیپ ۲۳ نیروهای ویژه هوابرد (نوهد) ؛ گردانهای کمیل، میثم و ادوات (جندالله) ۱۱ - جمعبندی[ویرایش]عملیات قادر اگرچه بهدلیل شرایط سخت جغرافیایی، پاتکهای شدید عراق و دشواری تثبیت مواضع، به اهداف نهایی خود نرسید، اما در مجموع یکی از عملیاتهای مهم جبههٔ شمالغرب در جنگ ایران و عراق بهشمار میرود. این عملیات ضمن وارد کردن خسارت به ارتش عراق، نشاندهندهٔ تلاش ایران برای حفظ ابتکار عملیاتی و گشودن جبهههای جدید در دورهای از رکود نسبی جنگ بود. ردههای این صفحه : شهدای عملیات قادر (مازندران) | عملیات های نظامی جنگ عراق با ایران
|
||||||||||||||||||||
